शेतकऱ्यांच्या कानी नेहमी पडणार ‘आत्मा’ नक्की काय आहे?

मा. जिल्हाधिकारी यांचे अध्यक्षतेखालील आत्मा नियामक मंडळ ही आत्मा ची जिल्हास्तरावरील सर्वोच्च समिती आहे.

99

आमचे इतर लेख वाचण्यासाठी फेसबुक पेज लाईक करा
——————————————————————-
शेतकरी यांना विस्तार विषयक सेवा पुरविण्यासाठी आत्मा ही जिल्हास्तरावरील एक नोंदणीकृत स्वायत्त संस्था आहे. सर्वसाधारण धोरणात्मक निर्देश देण्यासाठी मा. जिल्हाधिकारी यांचे अध्यक्षतेखालील आत्मा नियामक मंडळ ही आत्मा ची जिल्हास्तरावरील सर्वोच्च समिती आहे. या योजनेची जिल्हा स्तरावर दैनंदिन अंमल बजावणी करण्यासाठी आत्मा कार्यकारी समिती असते. या योजनेचे नियोजन व अंमलबजावणी याबाबत शेतकरी यांची मते जाणुन घेण्यासाठी जिल्ह्यातील शेतकरी सदस्य असलेली जिल्हास्तरीय शेतकरी सल्लागार समिती असते.

जिल्ह्याचा धोरणात्मक संशोधन व विस्तार आराखडा केला जातो. तालुका स्तरावर तालुका तंत्रज्ञान चमू (Block Technology Team- BTT) ज्यामध्ये कृषी व संलग्न विभागाचे तालुकास्तरीय अधिकारी असतात तसेच तालुका शेतकरी सल्लागार समिती (Block Farmers’ Advisory Committee- BFAC) ज्यामध्ये तालुक्यातील निवडक शेतकरी सदस्य असतात.

या दोन्ही समिती तालुक्याचा तालुका कृती आराखडा (Block Action Plan- BAP) तयार करतात तसेच तालुक्यातील शेतकरी यांना विस्तार विषयक सेवा पुरवतात.गाव स्तरावार दोन गावां साठी एक शेतकरी मित्र नेमण्यात येतो. हा शेतकरी मित्र म्हणजे विस्तार यंत्रणा व शेतकरी यांचेमधील एक दुवा असतो.

आत्मा अंतर्गत खालील बाबी राबविण्यात येतात.

B. जिल्हा स्तरावरील बाबी

I . शेतकरी यांचेसाठीचे घटक

B1- धोरणात्मक संशोधन व विस्तार आराखडा तयार करणे/दुरुस्ती करणे- प्रती जिल्हा यासाठी रु. 2.50 लाख पर्यंत तरतूद असते. हा 5 वर्षात एकदा केला जातो.

B2. शेतकरी प्रशिक्षण-

a.आंतर राज्य शेतकरी प्रशिक्षण-
यासाठी प्रती शेतकरी प्रती दिन रु.1250/- इतके अर्थ सहाय्य शेतकरी यांना देण्यात येते.

b.राज्यांतर्गत शेतकरी प्रशिक्षण-
यासाठी प्रती शेतकरी प्रती दिन रु.1000/- इतके अर्थ सहाय्य शेतकरी यांना देण्यात येते.

c. जिल्हांतर्गत शेतकरी प्रशिक्षण-
निवासी शेतकरी प्रशिक्षण यासाठी प्रती शेतकरी प्रती दिन रु.400/- इतके अर्थ सहाय्य शेतकरी यांना देण्यात येते.
अनिवासी शेतकरी प्रशिक्षण यासाठी प्रती शेतकरी प्रती दिन रु.250/- इतके अर्थ सहाय्य शेतकरी यांना देण्यात येते.

B3. प्रात्यक्षिके आयोजित करणे-

a. कृषी विषयक प्रात्यक्षिके-
0.40 हे क्षेत्रावरील प्रात्यक्षिकासाठी रु.4000/- इतके अर्थसहाय्य देण्यात येते.

b. कृषी संलग्न क्षेत्राची प्रात्यक्षिके-
यासाठी ही रु.4000/- इतके अर्थ साह्य शेतकरी यांना देण्यात येते.

B4. शेतकरी अभ्यास दौरे-
a.आंतर राज्य अभ्यास दौरे-
शेतकरी यांना राज्याबाहेर सुरु असणारे कृषी विषयक नव नविन तंत्रज्ञान, संशोधन याबाबतची माहिती मिळावी व शेतकरी यांनी आपल्या शेतात या संशोधनाचा, तंत्रज्ञानाचा अवलंब करावा,शेतकरी सक्षम बनावेत आणि तंत्रज्ञान प्रसारामध्ये त्यांचा सहभाग वाढावा या उद्देशाने राज्याबाहेर शेतकरी अभ्यास दौरे आयोजित करुन प्रशिक्षण संस्था/ संशोधन संस्था/प्रगतीशील शेतकरी यांची शेती, प्रक्रिया उद्योग इ . ठिकाणी भेटी आयोजित करण्यात येते.
प्रती शेतकरी प्रती दिन रु.1000/- इतके अर्थ सहाय्य शेतकरी यांना देण्यात येते.
यामध्ये प्रवास खर्च (बस किंवा द्वितीय श्रेणी स्लीपर रेल्वे), जेवण, नाश्ता, राहण्याचा खर्च इ .चा समावेश आहे.

आत्मा कार्यालयाची परवानगीने शेतकरी स्वत: किंवा शेतकरी गट या अभ्यास दौरा करु शकतात. हा अभ्यास दौरा कालावधी कमाल 7 दिवसांचा असतो (प्रवासाचा कालावधी वगळून). शेतकरी अभ्यास दौरा आटोपून परत आल्यानंतर त्यांना प्रतीदिन कमाल रु.1000 इतके अर्थ सहाय्य जिल्हा स्तरावरुन पी एफ एम एस प्रणालीद्वारे त्यांचे थेट बँक खात्यात जमा करण्यात येते.

b. राज्यांतर्गत अभ्यास दौरे-
शेतकरी यांना राज्यात सुरु असणारे कृषी विषयक नव नविन तंत्रज्ञान, संशोधन याबाबतची माहिती मिळावी व शेतकरी यांनी आपल्या शेतात या संशोधनाचा, तंत्रज्ञानाचा अवलंब करावा, शेतकरी सक्षम बनावेत आणि तंत्रज्ञान प्रसारामध्ये त्यांचा सहभाग वाढावा या उद्देशाने राज्यात शेतकरी अभ्यास दौरे आयोजित करुन प्रशिक्षण संस्था/ संशोधन संस्था/प्रगतीशील #शेतकरी यांची शेती, प्रक्रिया उद्योग इ . ठिकाणी भेटी आयोजित करण्यात येते. प्रती शेतकरी प्रती दिन रु.500/- इतके अर्थ सहाय्य शेतकरी यांना देण्यात येते. यामध्ये प्रवास खर्च (बस किंवा द्वितीय श्रेणी स्लीपर रेल्वे), जेवण, नाश्ता, राहण्याचा खर्च इ .चा समावेश आहे.आत्मा कार्यालयाची परवानगीने शेतकरी स्वत: किंवा शेतकरी गट या अभ्यास दौरा करु शकतात. हा अभ्यास दौरा कालावधी कमाल 5 दिवसांचा असतो (प्रवासाचा कालावधी वगळून). शेतकरी अभ्यास दौरा आटोपून परत आल्यानंतर त्यांना प्रतीदिन कमाल रु. 500 इतके अर्थ सहाय्य जिल्हा स्तरावरुन पी एफ एम एस प्रणा लीद्वारे त्यांचे थेट बँक खात्यात जमा करण्यात येते.

c. जिल्हयांतर्गत अभ्यास दौरे-
शेतकरी यांना जिल्ह्यात सुरु असणारे कृषी विषयक नव नविन तंत्रज्ञान, संशोधन याबाबतची माहिती मिळावी व शेतकरी यांनी आपल्या शेतात या संशोधनाचा, तंत्रज्ञानाचा अवलंब करावा, शेतकरी सक्षम बनावेत आणि तंत्रज्ञान प्रसारामध्ये त्यांचा सहभाग वाढावा या उद्देशाने जिल्ह्यात शेतकरी अभ्यास दौरे आयोजित करुन प्रशिक्षण संस्था/ संशोधन संस्था/प्रगतीशील शेतकरी यांची शेती, प्रक्रिया उद्योग इ . ठिकाणी भेटी आयोजित करण्यात येते. प्रती शेतकरी प्रती दिन रु.300/- इतके अर्थ सहाय्य शेतकरी यांना देण्यात येते. यामध्ये प्रवास खर्च (बस किंवा द्वितीय श्रेणी स्लीपर रेल्वे), जेवण, नाश्ता, राहण्याचा खर्च इ .चा समावेश आहे.आत्मा कार्यालयाची परवानगीने शेतकरी स्वत: किंवा शेतकरी गट या अभ्यास दौरा करु शकतात. हा अभ्यास दौरा कालावधी कमाल 3 दिवसांचा असतो (प्रवासाचा कालावधी वगळून). शेतकरी अभ्यास दौरा आटोपून परत आल्यानंतर त्यांना प्रतीदिन कमाल रु. 300 इतके अर्थ सहाय्य जिल्हा स्तरावरुन पी एफ एम एस प्रणा लीद्वारे त्यांचे थेट बँक खात्यात जमा करण्यात येते.

B5. गट निर्मिती-
आत्मा अंतर्गत विविध वस्तू/पिकांचे गट तयार करण्यात येतात. एका गटामध्ये 20 ते 25 सदस्य असावेत. तालुक्यातील त्या त्या पिकांचे गट तालुका स्तरावर एकत्र येणे अपेक्षीत आहे. तसेच तालुका स्तरावर एकत्र येउन जिल्हा स्तरावर या सर्व गटांची मिळून शेतकरी उत्पादक कंपनी बनवणे अपेक्षीत आहे. गटांनी सर्व अभिलेखे व रेकॉर्ड ठेवणे आवश्यक आहे. उदा. बैठकांचे इतिवृत्त, बँक पासबूक रकमांचा हिशेब इ .
a. या गटांना क्षमता वृद्धी, कौशल्य विकास यासाठी रु.5000 प्रती गट या प्रमाणे सहाय्य करण्यात येते.
b. तसेच सक्षम गटास बीज भांडवल/फिरता निधी यासाठी रु.10000 प्रती गट याप्रमाणे सहाय्य करण्यात येते.

c. याव्यतिरिक्त महिलांचे अन्न सुरक्षा गट तयार करण्यात येतात. या गटांना परसबाग, कुक्कुट पालन, शेळी पालन, अळिंबी ऊत्पादन, पशू संवर्धन इ . व्यवसाय सुरु करणेसाठी प्रशिक्षण, प्रकाशने व निविष्ठा खरेदी यासाठी रु.10000 इतके बीज भांडवल देण्यात येते.

B6. उत्कृष्ट रित्या संघटीत असणारा व कार्य करणारे शेतकरी गटास रु.20000 इतके पारितोषीक देण्यात येते.

B7. उत्कृष्ट शेती करणारे प्रगतीशील शेतकरी यांना रु.10000 इतके पारितोषिक देण्यात येते.

II. शेती विषयक माहितीचा प्रसार-

B8. जिल्हा स्तरावर कृषी महोत्सव/ फळे फुले प्रदर्शनी –
याबाबतचे आयोजन करणे साठी रु. 4 लाख पर्यंत तरतूद असते.
B9.a. तसेच सोशल मेडिया, छापिल घडी पत्रीका व स्थानिक जाहिराती इ .द्वारे माहितीचा प्रसार करणे यासाठी प्रती जिल्हा रु. 4 लाख पर्यंत तरतूद असते.

B9.b. कमी खर्चाची प्रकाशने-
एका प्रकाशनाची कमाल किंमत रु.12 असावी. एका प्रकाशनाच्या 10 प्रती.अशी 6 प्रकारची प्रकाशने एका गावात वितरित करणे. तालुक्यात अशा प्रकारे 100 गावात वितरित करणे साठी रु. 72000 पर्यंत तरतूद असते.

B10. तंत्रज्ञान डिजिटल माध्यमातून तयार करणे जे माहिती तंत्रज्ञान जाळया मध्ये पाठवता येइल. यासाठी एका तंत्रज्ञान प्रती साठी रु. 20000 याप्रमाणे जिल्ह्यास रु. 2 लाख पर्यंत तरतूद असते.

III. संशोधन-विस्तार कार्य-शेतकरी यांना जोडणारे घटक-

B11 a. शेतकरी- शास्त्रज्ञ सुसंवाद-
शेतकरी व शास्त्रज्ञ यांचे मध्ये पिकांचे तंत्रज्ञान तसेच शेतकरी यांना येणारे अडचणी याबाबत सुसंवाद घडावा यासाठी जिल्ह्यातील 25 शेतकरी यांचे साठी 2 दिवसांचे हे चर्चा सत्र जिल्हस्तरा वर घेण्यात येते. यासाठी रु. 20000 पर्यंत तरतूद असते. प्रती जिल्हा दोन सुसंवाद कार्यक्रम घेण्यात येतात.

B11 b. जिल्हा स्तरावर तज्ञ नेमणूक-
कृषी विद्यापीठ/ कृषी विज्ञान केंद्र/कृषी संशोधन केंद्र येथील एका तज्ञ शास्त्रज्ञाची नेमणूक आत्मा अंतर्गत अधिकारी कर्मचारी यांना तांत्रिक मार्गदर्शन करणे/ सल्ला देणे यासाठी केली जाते. त्यांना दरमहा 2000 रु. इतके मानधन देण्याची तरतूद असते. त्यांची नियमित कामे सांभाळून हे काम त्यांनी करणे अपेक्षीत आहे.

B11.c. शास्त्रज्ञ व विस्तार अधिकारी/कर्मचारी यांच्या जिल्ह्यातील संयुक्त भेटी-
जिल्ह्यातील पिकांची परिस्थिती पाहणे तसेच कृषी विषयक उपक्रमांना भेटी देणे यासाठी शास्त्रज्ञ व विस्तार अधिकारी/कर्मचारी यांच्या जिल्ह्यात संयुक्त भेटी आयोजित करण्यात येतात. यासाठी वाहन भाड्याने घेणे किंवा इंधन खर्चा साठी प्रती प्रक्षेत्र भेट रु.1400 इतकी तरतूद आहे. जिल्ह्यात एका वर्षात 26 भेटी आयोजित करण्यासाठी रु. 36400 इतकी तरतूद असते. एका आठवड्यात किमान एक क्षेत्रीय भेट होणे अपेक्षीत आहे.

B12. किसान गोष्टी चे आयोजन करणे-
संशोधन- विस्तार- शेतकरी ही साखळी बळकट करणेसाठी, शेतकरी व शास्त्रज्ञ यांचे मध्ये चर्चा घडवुन आणणे, येत असलेल्या अडीअडचणी सोडवणे यासाठी किसान गोष्टीचे आयोजन तालुका स्तरावर खरिप हंगामात एक व रबी हंगामात एक अशा दोन किसान गोष्टी आयोजित करण्यात येतात. प्रती किसान गोष्टी साठी रु.15000/- पर्यंत तरतूद असते.

B13. कृषी विज्ञान केंद्र/स्थानिक संशोधन केंद्र यांचे मार्फत पथदर्शी तंत्रज्ञानाचे आकलन, सुधारणा, प्रमाणीकरण, स्विकार तसेच यथार्थदर्शी संशोधन व विस्तार आराखडा यामधुन निदर्शनास आलेल्या इतर कमी कालावधीचे सन्शोधनात्मक बाबी- यासाठी प्रती जिल्हा रु. 5 लाख पर्यंत तरतूद असते.

IV. जिल्हा व तालुका स्तरावरील प्रशासकीय/भांडवली खर्च-

B14. आवर्ती खर्च-
a. जिल्हा स्तरावरील प्रवास भत्ता/दैनिक भत्ता व दैनंदिन खर्च- यासाठी प्रती जिल्हा 7.80 लाख तरतूद.
b. वाहने भाड्याने घेणे व इंधन खर्च (यामध्ये प्रवास भत्ता/दैनिक भत्ता समावेश आहे.)- यासाठी प्रती जिल्हा रु.1.80 लाख इतकी तरतूद असते.
c. फक्त तालुका स्तरावरील दैनंदिन खर्च (यामध्ये वाहने भाड्याने घेणे व इंधन खर्चाचा समावेश आहे)- यासाठी प्रती तालुका रु. 30000/- इतकी तरतूद असते.
d. जिल्हा शेतकरी सल्लागार समिती सभेसाठी दैनंदिन खर्च- जिल्हास्तरीय शेतकरी सल्लागार समितीच्या वर्षातून 4 बैठका घेणे अपेक्षीत आहे. प्रती शेतकरी रु.200 इतक्या खर्चाची तरतूद आहे. एका बैठकीत कमाल 25 शेतकरी असतात. एका बैठकी साठी रु.5000 खर्च या प्रमाणे 4 बैठकांसाठी रु.20000 इतकी तरतूद प्रती जिल्हा असते.
e. तालुका शेतकरी सल्लागार समिती बैठकी साठी दैनंदिन खर्च- तालुकास्तरीय शेतकरी सल्लागार समितीच्या वर्षातून 6 बैठका घेणे अपेक्षीत आहे. प्रती शेतकरी रु.100 इतक्या खर्चाची तरतूद आहे. एका बैठकीत कमाल 25 शेतकरी
असतात. एका बैठकी साठी रु. 2500 खर्च या प्रमाणे 6 बैठकांसाठी रु. 15000 इतकी तरतूद प्रती तालुका असते.
अनावर्ती खर्च- साधने उदा.संगणक इ .साठी प्रती जिल्हा रु.4 लाख इतकी तरतूद असते. मात्र ही साधने निरुपयोगी झाल्यानंतरच दुसरी खरेदी करावीत.

B15. शेतिशाळा-
शेतकरी जे पिक घेतात त्या पिकामध्ये तज्ञ बनवण्याचं एक प्रभावी माध्यम म्हणजे शेतिशाळा आहे. शेती शाळा ही प्रत्यक्ष शेतावर घेतली जाते. यासाठी प्रगतीशील शेतकरी यांचे जास्तीत जास्त 2.5 एकर चे क्षेत्र निवडले जाते. या क्षेत्रावरच गावातील जवळपासचे त्या पिकाचे किमान 25 शेतकरी त्या हंगामात त्या पिकाच्या पेरणी पासून ते मळणी पर्यंत किमान 6 वेळा एकत्र येतात. या प्रकारे 6 वर्ग शेतावरच आयोजित होतात. या शेती शाळेत कमीत कमी व्याख्याने आणि प्रत्यक्ष प्रात्यक्षिकातून अनुभवातून शिक्षण अभिप्रेत आहे. या निवडलेल्या क्षेत्रावर सुधारीत
तंत्रज्ञानाचे पथदर्शी प्रात्यक्षिक आयोजित केले जाते. यामध्ये एकात्मिक पिक व्यवस्थापन, एकात्मिक किड व्यवस्थापन, एकात्मिक अन्नद्रव्य व्यवस्थापन इ .बाबींचा अवलंब केला जातो. शेतकरी या क्षेत्रावर एकत्र येउन आपापले या सुधारित तंत्रज्ञानाबाबातचे तसेच पिकाबाबतचे अनुभव, चांगले/वाईट दृश्य परिणाम एकमेकांना सांगतात. आपापसात चर्चा करतात व प्रात्यक्षिक प्लॉट ची निरीक्षणे घेतात. किडीची चित्रे काढतात. थोडक्यात हा प्रात्यक्षिक प्लॉट म्हणजेच पाटी, पुस्तक, पेन, इमारत सर्व काही असते.या शेतिशाळे साठी प्रशिक्षक म्हणून विस्तार कार्यकर्ता, प्रगतीशील शेतकरी किंवा शासकीय/अशासकिय तज्ञ ही असू शकतो. आत्मा तालुका तंत्रज्ञान व्यवस्थापक हा समन्वयक म्हणून काम पाहतात. ज्या शेतकरी यांचे शेतात ही शेतीशाळा घेतली जाते तो शेतकरी म्हणजे होस्ट फार्मर. या शेतिशाळे साठी एकुण खर्च मापदंड 29414/- इतका आहे. तसेच या व्यतिरीक्त होस्ट फार्मर ला या खर्चाच्या 10 टक्के रक्कम ही शेती शाळा चालवण्यासाठी सेवा अधिभार म्हणून दीली जाते. शेती शाळा या कृषी संलग्न विभागाच्या ही घेण्यात येतात. दृष्य परिणाम दिसण्यासाठी शेतिशाळा या तालुक्यात समूह स्वरुपात घेणे अपेक्षीत आहे.
शेतिशाळे साठी बाब निहाय खर्चाचे मापदंड-
1) पथदर्शी प्रात्यक्षिक शेतिशाळा प्लॉट (जास्तीत जास्त 2.5 एकर) साठी खर्च- रु.7500/-
2) शेतिशाळा प्लॉट पर्यंत वाहतुकीचा खर्च- रु.1000/-
3) आकस्मिक खर्च- रु.2000/-
4) 25 प्रशिक्षणार्थीं साठी आयपीएम कीट(रु.200 प्रती कीट)- रु.5000/-
5) बाहेरुन बोलावलेले 2 प्रशिक्षक यांच्या 6 भेटीं साठी मानधन (प्रती भेट रु.250)- रु.3000/-
6) बाहेरुन बोलावलेले 2 प्रशिक्षक यांच्या 6 भेटीं साठी प्रवास खर्च (प्रती भेट रु.150)- रु.1800/-
7) एकुण 28 व्यक्तिंसाठी चहा नाश्ता खर्च- रु.30 प्रती व्यक्ती याप्रमाणे 6 भेटी साठी- रु. 5040/-
8) एकुण 28 व्यक्तिंसाठी छापील साहित्य- रु.50 प्रती व्यक्ती याप्रमाणे एकुण रु.1400/-
9) होस्ट फार्मर ला मानधन- वरिल एकुण खर्चाच्या 10 टक्के – रु.2674/-
असा एकुण शेती शाळेचा खर्च मापदंड- रु. 29414/-.

D. जिल्हा स्तरावरील नाविन्य पुर्ण बाबी-
D1. जिल्हास्तरावरील प्रशिक्षण संस्थेला आवती व अनावर्ती खर्चासाठी सहाय्य करणे-यासाठी रु. 5 लाख इतकी तरतूद प्रती प्रशिक्षण संस्था प्रती जिल्हा असते.
D2. सामुहिक रेडिओ केंद्र-
i) सामुहिक रेडिओ केंद्र स्थापनेसाठी भांडवली खर्च – यासाठी रु.14.50 लाखा पर्यंत जिल्ह्याला तरतूद असते.
ii) कंटेंट तयार करणे- प्रथम वर्षी प्रती दिन दोन तासांचा कार्यक्रम i.e. 730 तास प्रती वर्ष- यासाठी रु.3500 प्रती तास याप्रमाणे 730 तासांसाठी रु. 25.50 लाखा पर्यंत तरतूद असते.
iii) दुसरे वर्षी प्रती दिन दिड तासांचा कार्यक्रम i.e. 540 तास प्रती वर्ष-यासाठी रु.3500 प्रती तास याप्रमाणे 540 तासांसाठी रु. 18.00 लाखा पर्यंत तरतूद असते.
iv) तीसरे वर्षी प्रती दिन दिड तासांचा कार्यक्रम i.e. 200 तास प्रती वर्ष- यासाठी रु.3500 प्रती तास याप्रमाणे 200 तासांसाठी रु. 7.00 लाखा पर्यंत तरतूद असते.
वरिल प्रमाणे सामुहिक रेडिओ केंद्र स्थापन करणेसाठी भांडवली व आवर्ती खर्च धरुन कमाल रु. 65 लाखा पर्यंत तरतूद असते. या बाबीचा लाभ संस्था नोंदणी अधिनियम 1860 तसेच अशा प्रकारचा इतर केंद्र/राज्य शासनाने मान्य केलेला कायदा या अन्वये नोंदणी झालेले आणि कृषी व संलग्न क्षेत्रात काम करणारी संस्था घेऊ शकते. तसेच कृषी विद्यापीठ/कृषी विज्ञान केंद्र ही याचा लाभ घेऊ शकतात. त्यांचे कडे पायाभूत सुविधा असलेली किमान 400 चौ फुट रुम असावी. प्रस्ताव मान्यतेसाठी कृषी मंत्रालय केन्द्र शासन यांना सादर करावा लागतो.

D3. शेतकरी मित्र-
दोन गावां साठी एक कृषी मित्र या प्रमाणे नेमणूक केली जाते. कृषी मित्राला प्रती महिना 1000 रु याप्रमाणे मानधन देण्याची तरतूद आहे. या खर्चा साठी केंद्र हिसा 50 टक्के व राज्य हिस्सा 50 टक्के या प्रमाणे तरतूद उपलब्ध होत असते.

E. २) इतर नाविन्य पुर्ण बाबी- यासाठी प्रती तालुका रु.50000 पर्यंत तरतूद असते.

नाविन्य पुर्ण तंत्रज्ञान प्रसार घटक-

1. पिको प्रोजेक्टर- शेतकरी यांना गावातच नविन कृषी विषयक सुधारीत तंत्रज्ञाना बाबत, तसेच प्रगतीशील शेतकरी यांनी स्थानिक रित्या शेतीत उत्पन्न वाढी साठी केलेले कृषी विषयक काम छोट्या फिल्म द्वारे दाखवण्या साठी पिको प्रोजेक्टर एक प्रभावी माध्यम आहे. या पिको प्रोजेक्टर साठी प्रती तालुका रु.40000 इतकी तरतूद असते. पिको प्रोजेक्टर चे आयुर्मांन 5 वर्ष कालावधी आहे.

2.कमी खर्चाच्या फिल्म तयार करणे-
पिको प्रोजेक्टर वर दाखवण्या साठी छोट्या कमी खर्चाच्या फिल्म तयार करणेसाठी प्रती फिल्म रु.50000 पर्यंत तरतूद असते.

3. हाताने वापरली जाणारी उपकरणे –
आत्मा अंतर्गत कार्यरत बिटिएम व एटीएम यांना वापरण्यासाठी हाताने वापरली जाणारी उपकरणांसाठी रु.20000 पर्यंत तरतूद असते. याचे आयुर्मान 5 वर्षे गृहित धरण्यात आलेले आहे. प्रती जिल्हा कमाल 10 लाख रु. पर्यंत तरतूद
यासाठी असते. तसेच जिपिआरएस (इंटरनेट) वापरासाठी रु.5000 प्रती स्मार्ट फोन या प्रमाणे तरतूद असते.

4.कला जत्था आणि प्रमानित पिक सल्लागार किंवा इतर नाविन्य पुर्ण बाबी-

कृषी विषयक तंत्रज्ञान नाविन्य पुर्ण पद्धतीने/ त्यांच्या भाषेत शेतकरी यांचे पर्यंत पोचवले तर त्या तंत्रज्ञानाचा स्वीकार प्रभावी पणे होतो. यासाठी कला जत्था, रोड शो, भिंतीवरील पोस्टर्स तसेच इतर ही प्रभावी माध्यमे आहेत. यासाठी प्रती कला कत्था रु.10000 इतकी तरतूद असते. प्रती जिल्हा 5 लाख इतकी मर्यादा यासाठी आहे.
——————————————————————-
आमचे इतर लेख वाचण्यासाठी फेसबुक पेज लाईक करा

99 Comments
  1. oxvow says

    excellent post, i love it

  2. Santosfut says

    http://zithromaxproff.com/# zithromax prescription in canada
    buy zithromax canada

  3. instagram takipçi satın al says

    Takipçi satın alabilmek itimat edilir sitelerden hesabınıza zarar vermez.

    Sizi tanınmış gösterir ve fenomen olmanız amacıyla sizlere üstünlük
    sağlar.
    Takipçi sitelerinin hepsine güvenmeyiniz. instagram takipçi satın al vasıtası ile güvenilir bir siteden alış veriş yapmak size sonsuz bir güvenilirlik sağlayacaktır.

    Bu siteyi size sunmamızın sebebi tamamen güvenilir olması ve 2018 yılından bu yana güvenilir oldugundan emin olmamızdır.

    .

  4. Shell Download says

    Whoa! This blog looks just like my old one! It’s on a
    entirely different subject but it has pretty much the same layout and design. Wonderful
    choice of colors!

  5. antalya böcek ilaçlama says

    Quality content is the main to be a focus for the people to pay a quick visit the
    website, that’s what this web page is providing.

  6. instagram takipçi satın al says

    Greetings! Very useful advice within this article!

    It is the little changes which will make the most significant changes.
    Thanks a lot for sharing!

  7. takipçi satın al says

    Hey there are using WordPress for your site platform? I’m new to the
    blog world but I’m trying to get started and create my own. Do
    you require any html coding knowledge to make your own blog?
    Any help would be greatly appreciated!

  8. instagram takipçi satın al says

    Hello there! I could have sworn I’ve been to this website before but after reading through some of the post I realized it’s new
    to me. Nonetheless, I’m definitely glad I found it and I’ll be bookmarking and checking back frequently!

  9. instagram takipçi satın al says

    Hey very interesting blog!

  10. takipçi satın al says

    I’m gone to tell my little brother, that he should also visit this website on regular basis to get updated from most up-to-date gossip.

  11. LEKE kREmi says

    Leke giderici kremler, ciltte yumuşaklık sağlar.
    Yaşam koşulları, stres, doğum ya da farklı nedenlerden dolayı ciltte lekeler ya da ton farklılıkları
    oluşabilir. Bu sorunları gidermek için de bu tarz kremler kullanılır.

    Her cilt birbirinden farklı olup ihtiyaçları da değişkenlik gösterir.
    Leke Kremi Cildin yapısı, tipi ve lekelere göre kullanılacak krem değişir.
    Bu neden ile kullanılacak kremleri dermatolog kontrolünde kullanılması
    önem kazanır.
    LEKE kREmi için hemen sitemizi ziyaret et

  12. instagram takipçi satın al says

    This page certainly has all of the info I needed concerning this
    subject and didn’t know who to ask.

  13. instagram takipçi satın al says

    This site was… how do you say it? Relevant!! Finally I have found something that
    helped me. Thanks!

  14. instagram takipçi satın al says

    This is very interesting, You are a very professional blogger.
    I’ve joined your rss feed and sit up for in quest of more of your wonderful post.

    Also, I’ve shared your website in my social networks

  15. pubg mobile uc hilesi says

    Nice bro thank you.

  16. Youtube Mp3 says

    The article is really excellent. Every time I read it,
    Really thank you for this beautiful article, it was a very informative article.
    Youtube Mp3

  17. pdf indir says

    Thank you for this beautiful article. Waiting for the more …

  18. Numara Sorgulama says

    Spot on with this write-up, I actually feel this
    website needs a great deal more attention. I’ll probably be returning to see
    more, thanks for the information!

  19. mobil ödeme takipçi satın al says

    Example: Comment1

  20. instagram takipçi satın al says

    Hi mates, how is everything, and what you wish for to
    say concerning this post, in my view its genuinely amazing in support of me.

  21. film izle says

    Spot on with this write-up, I actually feel this
    website needs a great deal more attention. I’ll probably be returning to see
    more, thanks for the information!

  22. İlahi Evi says

    My relatives every time say that I am wasting my time here at net, however I
    know I am getting know-how all the time by reading thes
    good articles.

  23. tiktok takipçi satın al says

    Pretty section of content. I just stumbled upon your weblog and
    in accession capital to assert that I acquire actually enjoyed account your blog
    posts. Anyway I’ll be subscribing to your augment and
    even I achievement you access consistently quickly

  24. instagram takipçi satın AL says

    Hmm is anyone else experiencing problems with the images on this blog loading?
    I’m trying to figure out if its a problem on my end or if it’s
    the blog. Any responses would be greatly appreciated.

  25. Takipçi satın al says

    Sweet blog! I found it while surfing around on Yahoo News.

    Do you have any tips on how to get listed
    in Yahoo News? I’ve been trying for a while but I never seem to get there!
    Thank you

  26. instagram takipçi hilesi says

    Appreciation to my father who informed me regarding this weblog,
    this webpage is in fact awesome.

  27. Thanks for ones marvelous posting! I definitely enjoyed
    reading it, you will be a great author.I will always bookmark your blog
    and will often come back at some point. I want to encourage
    you continue your great work, have a nice afternoon!

  28. Leke Kremi says

    continuously i used to read smaller articles or reviews that as well clear their motive, and that is
    also happening with this paragraph which I am reading at this place.

  29. instagram takipci satin al says

    Woah! I’m really digging the template/theme of this blog.
    It’s simple, yet effective. A lot of times it’s very hard to get
    that “perfect balance” between usability and visual appearance.
    I must say you’ve done a very good job with this. Additionally, the
    blog loads extremely fast for me on Safari. Excellent Blog!

  30. Numara Sorgula says

    My relatives every time say that I am wasting my time here at net, however I
    know I am getting know-how all the time by reading thes
    good articles.

  31. instagram takipçi satın al says

    whoah this blog is great i like reading your articles.
    Stay up the good work! You realize, a lot of
    people are hunting around for this info, you could help them greatly.

  32. instagram TAKipçi hilesi says

    instagram Takipçi Hilesi

    Bir numaralı sosyal medya yardımcınız olarak sizlere gerekli tüm işlemleri son derece kaliteli bir şekilde sağlıyoruz.
    Popüler olmak ve belirli bir kitleye hitap etmek ister misiniz, desteğimizle
    bu prosedürleri takip ederek güne ayak uydurarak popülaritenizi kolayca
    artırabilirsiniz. Herkes Instagram hilelerinin güvenilmez olduğuna dair bir algıya sahip ancak 2021 yazında bu çalışmalar artık yüksek
    güvenilirlik ve kalite ile yapılıyor. En güvenilri şekilde
    hiç ücret ödemeden günlük limitli şekilde takiçilerinizi arttırabilirsiniz

    https://rebrand.ly/takipcibegenihilesi

  33. gerçek takipçi al says

    Great article! This is the type of information that should be shared around the internet.
    Disgrace on the search engines for no longer positioning this publish higher!

    Come on over and seek advice from my website . Thank
    you =)

  34. instagram izlenme satın al says

    Hi! I just wanted to ask if you ever have any issues with
    hackers? My last blog (wordpress) was hacked and
    I ended up losing a few months of hard work due to no backup.

    Do you have any methods to prevent hackers?

  35. instagram takipci satin al says

    Pretty! This has been a really wonderful post.
    Many thanks for supplying these details.

  36. instagram takipci satin al says

    Hi there, I would like to subscribe for this webpage to
    obtain latest updates, therefore where can i do
    it please help.

  37. Gündem Haberleri says

    Spot on with this write-up, I actually feel this
    website needs a great deal more attention. I’ll probably be returning to see
    more, thanks for the information!

  38. Numara Sorgula says

    Thank you for this beautiful article. It’s really a good article

  39. Takipçi satın al says

    I’m now not certain the place you are getting your info, but good topic.
    I needs to spend some time learning much more or figuring out more.
    Thank you for magnificent info I was in search of this
    information for my mission.

  40. en etkili sivilce leke kremi says

    What i don’t realize is in reality how you are not really much more smartly-preferred than you may be now.

    You’re very intelligent. You understand thus significantly in relation to this
    subject, made me in my opinion consider it from numerous various angles.
    Its like men and women aren’t involved except it’s one thing to accomplish with Lady gaga!
    Your personal stuffs great. Always take care of
    it up!

  41. 100 bin takipçi satın al says

    Greate article. Keep writing such kind of info on your page.
    Im really impressed by your blog.
    Hey there, You have done an excellent job. I will certainly digg it and
    personally recommend to my friends. I’m sure they’ll be benefited from this website.

  42. Antalya böcek ilaçlama says

    Heya i’m for the first time here. I came across this board and I find It really useful & it helped me out a lot.
    I hope to give something back and help others like you aided me.

  43. Youtube abone satın Al says

    Hi there, I log on to your blog like every week. Your writing style is witty, keep up the good work!

  44. instagram takipçi satın al says

    Having read this I thought it was extremely enlightening.
    I appreciate you finding the time and energy to put this informative article
    together. I once again find myself spending a lot of time both reading and
    commenting. But so what, it was still worthwhile!

  45. Clubhouse takipçi satın al says

    Thank you for any other fantastic article. Where else could anyone get that kind of
    information in such an ideal manner of writing?
    I’ve a presentation subsequent week, and I’m at the search
    for such info.

  46. saç bakım ürünleri says

    I always spent my half an hour to read this blog’s content daily along
    with a cup of coffee.

  47. instagram takipçi satın al says

    Instagram da Takipçi Satın Alarak Ek Gelir Sağlayabilirsin!

    İnstagram hesapları hem de önemli birer gelir kapısıdır.

    Özellikle reklam gelirleri biroldukça hesap sahibi için ek
    gelir oluşturmaktadır.
    şayet hesaplarınızda reklam alabilmek yahut Instagram üzerinden birşeyler satarak para kazanmaksa hedefiniz
    Türk gerçek takipçi paketlerini tercih etmelisiniz.

    Şayet bot yada bota benzer instagram takipçi satın alırsanız
    bunu gören hiç bir müşteri kitlesi size güvenmeyecektir.

    Hatta şunuda söylemekte fayda varki sizi takip
    etmek dahi istemeyebilirler.
    Bu sebepten sizleri kalitenin adresi olan takip201 e davet ediyoruz.

    En iyi Instagram takipçi satın alınabilir site.

    https://cutt.ly/instagramtakipcisatinal

  48. Takipçi hilesi says

    Sizler de instagram da ücretsiz takipçi kasmak için ayrıca
    bu takipçilerin türk olması ile birlikte fenomen olmak istemezmisiniz?

    Tabiki de istersiniz o halde hiç durmadan günlük 200 kredi
    ile gerçek türk takipçilere
    ücretsiz şekilde sahip ol

    https://cutt.ly/takipcivebegenihilesi

  49. instagram takipçi satın al says

    If you are going for most excellent contents like me, just
    visit this site everyday as it presents quality contents, thanks

  50. Takipçi satın al says

    Hi there just wanted to give you a quick heads up.
    The words in your content seem to be running off the screen in Ie.
    I’m not sure if this is a format issue or something to do with web browser compatibility but
    I thought I’d post to let you know. The layout look great though!
    Hope you get the issue fixed soon. Thanks

  51. ucuz takipçi satın al says

    It’s an awesome article in favor of all the online people; they will get benefit from it I am sure.

  52. Saç Bakım says

    I really like what you guys are usually up too. This kind
    of clever work and exposure! Keep up the great works guys I’ve included you guys to blogroll.

  53. hızlı takipçi satın al says

    I think this is among the most important information for me.
    And i’m glad reading your article. But should remark on some general things, The
    site style is perfect, the articles is really great :
    D. Good job, cheers

  54. instagram takipçi satın al says

    It’s the best time to make some plans for the
    future and it is time to be happy. I’ve read this post and if I could I wish to suggest
    you few interesting things or advice. Maybe you could
    write next articles referring to this article. I desire to read even more things about it!

  55. bestbuygreen says

    terrific article, i like it

  56. pdf indir says

    The article is really excellent. Every time I read it, I get information again.
    The best article I’ve read in a long time….

  57. pdf indir says

    The article is really excellent. Every time I read it, I get information again.
    The best article I’ve read in a long time…

  58. Nelly says

    It’s appropriate time to make some plans for the longer term and it’s time to be happy.
    I’ve read this post and if I may just I want to counsel you some attention-grabbing things or suggestions.

    Maybe you can write subsequent articles regarding this article.
    I want to learn even more things about it!

  59. Anderson says

    Superb post but I was wanting to know if you could write a
    litte more on this topic? I’d be very thankful if you could elaborate
    a little bit further. Cheers!

  60. Eхcellent site y᧐ս’vegot here.. It’s difficult to find excellent writing like yours
    nowadays. I seriously appreciate people like you!
    Take care!!

  61. Coastal CBD says

    Respect to author, some superb entropy.

    Feel free to surf to my blog post – Coastal CBD

  62. tyalkj.com says

    Great deliᴠery. Great arguments. Keep up the good
    spirit.

  63. Appreciate it for this post, I am a big fan of this web site would like to keep updated.

    Stop by my page: Frio Breeze (http://www.alotofsex.com/freesexycartoon/bbs/forum.php?mod=viewthread&tid=12440)

  64. Frio Breeze Air Cooler says

    I have read so many articles or reviews regarding the blogger lovers but this
    post is actually a nice post, keep it up.

    Feel free to surf to my page … Frio Breeze Air Cooler

  65. baca infonya says

    Нaving rеad this I thoᥙght it was rather enlightening. I appreciate you spending ssome time aand effߋrt too рut this information together.
    I once again fiind myѕelf ѕⲣending a lot of time both reading and commenting.
    Butt so ѡhat, it waѕ still worthwhile!

  66. xhg.today says

    Wow! At last I got a weblog from where I can in fact obtain valuable data regarding my study and knowledge.

    Here is my site :: Ultra Cut Keto Pills (xhg.today)

  67. instagram takipçi satın al says

    Good day! I just would like to give you a big thumbs up for the excellent info you’ve got right here on this post.
    I am returning to your blog for more soon.

  68. instagram takipçi satın al says

    What’s up, its pleasant post concerning media print, we all be aware of media is
    a fantastic source of data.

  69. instagram takipçi satın al says

    I always spent my half an hour to read this web site’s articles
    everyday along with a cup of coffee.

  70. instagram takipci satin al says

    After going over a handful of the articles on your blog, I truly
    appreciate your technique of blogging. I bookmarked it to my bookmark
    site list and will be checking back in the near future.
    Please visit my web site as well and let me know your opinion.

  71. zortilonrel says

    I truly appreciate this post. I¦ve been looking everywhere for this! Thank goodness I found it on Bing. You have made my day! Thanks again

  72. zovrelioptor says

    Having read this I thought it was very informative. I appreciate you taking the time and effort to put this article together. I once again find myself spending way to much time both reading and commenting. But so what, it was still worth it!

  73. forum.adm-tolka.ru says

    I don’t usually comment but I gotta state thanks for the post on this special one :D.

    Feel free to surf to my web page: forum.adm-tolka.ru

  74. MaxBHB Review says

    Hello, all the time i used to check website posts here
    in the early hours in the break of day, for the reason that i love to find out more and more.

    Look into my web page: MaxBHB Review

  75. When someone writes an article he/she maintains the plan of a user in his/her
    mind that how a user can understand it. Thus that’s why this paragraph
    is perfect. Thanks!

    Also visit my homepage :: Evo Naturals Hemp Gummies Reviews

  76. Tacoma Farms CBD Review says

    When someone writes an post he/she keeps the thought
    of a user in his/her mind that how a user can be aware of
    it. Thus that’s why this article is great. Thanks!

    Feel free to surf to my site … Tacoma Farms CBD Review

  77. EcoHack says

    Saved as a favorite, I love your website!

    my web page :: EcoHack

  78. instagram takipçi satın al says

    Hello there! This post could not be written any better!
    Reading through this post reminds me of my previous room
    mate! He always kept chatting about this. I will forward this write-up
    to him. Pretty sure he will have a good read.

    Thank you for sharing!

  79. there web hosting says

    First off I want to say fantastic blog! I had a quick question in which I’d
    like to ask if you don’t mind. I was interested to know how you
    center yourself and clear your mind before writing. I’ve had
    trouble clearing my mind in getting my thoughts
    out. I do enjoy writing but it just seems like the first
    10 to 15 minutes are usually wasted simply just trying to figure out how to
    begin. Any ideas or hints? Appreciate it!

  80. http://bitly.com/2WAvPGN says

    I relish, cause I found exactly what I was taking a look for.
    You’ve ended my four day lengthy hunt! God Bless you man. Have a great day.
    Bye

  81. ToxyBurn Ingredients says

    Howdy very cool website!! Man .. Beautiful .. Wonderful ..
    I’ll bookmark your web site and take the feeds additionally?

    I’m glad to seek out numerous helpful info here in the submit, we’d like
    work out extra strategies on this regard, thanks for sharing.
    . . . . .

    My web site: ToxyBurn Ingredients

  82. instagram takipçi satın al says

    Hello very cool site!! Man .. Excellent .. Wonderful ..
    I’ll bookmark your site and take the feeds also? I am
    satisfied to seek out numerous useful information here within the
    submit, we’d like develop more techniques on this regard,
    thank you for sharing. . . . . .

  83. A1 Keto BHB Review says

    I’m not sure exactly why but this blog is loading extremely slow for me.
    Is anyone else having this problem or is it a issue on my
    end? I’ll check back later on and see if the problem still exists.

    my website A1 Keto BHB Review

  84. t.co says

    This post is invaluable. When can I find out more?

  85. j.mp says

    Asking questions are actually pleasant thing if you are not understanding something fully, except this piece of
    writing offers nice understanding yet.

  86. Botanical Farms CBD Gummies says

    Wow, this piece of writing is fastidious, my younger sister is analyzing such
    things, so I am going to let know her.

    My web blog Botanical Farms CBD Gummies

  87. Vialis Health Pills says

    Great site you’ve got here.. It’s hard to find high-quality
    writing like yours nowadays. I truly appreciate people like you!

    Take care!!

    Here is my webpage – Vialis Health Pills

  88. bitly.com says

    hey there and thank you for your info – I’ve definitely picked up something new from right
    here. I did however expertise some technical issues using this site, as I experienced to reload the web site lots of times previous to I could get it
    to load properly. I had been wondering if your web
    hosting is OK? Not that I am complaining, but sluggish loading instances times will
    very frequently affect your placement in google and could damage your high quality score if ads and marketing with Adwords.
    Well I am adding this RSS to my e-mail and could look out for
    much more of your respective interesting content.

    Make sure you update this again very soon.

  89. Cut Slim Keto says

    Hello, always i used to check blog posts here early in the
    daylight, because i love to find out more and more.

    Stop by my page: Cut Slim Keto

  90. Tacoma Farms CBD Oil says

    Hello, you used to write great, but the last few posts have been kinda
    boring… I miss your tremendous writings. Past several posts are just a little bit out
    of track! come on!

    Also visit my web-site … Tacoma Farms CBD Oil

  91. instagram takipçi satın al says

    Howdy! I know this is kinda off topic nevertheless I’d figured I’d ask.
    Would you be interested in exchanging links or maybe guest writing a blog article or
    vice-versa? My website goes over a lot of the same topics as yours and
    I feel we could greatly benefit from each other. If you might be interested feel free to send me an email.
    I look forward to hearing from you! Fantastic blog by the way!

  92. nha khoa cắm implant says

    Hello there, I found your website by way of Google even as looking for a related matter, your site came up, it seems good. I have bookmarked it in my google bookmarks.

  93. line makina says

    This is post great. You can do it

  94. on ps4 games says

    Hurrah, that’s what I was seeking for, what a information! existing here
    at this web site, thanks admin of this web site.

  95. are ps4 games says

    Asking questions are really good thing if you are not understanding anything totally, except
    this post offers fastidious understanding yet.

  96. zortilo nrel says

    Thank you for another magnificent article. Where else may just anybody get that type of information in such an ideal manner of writing? I’ve a presentation next week, and I’m at the look for such information.

  97. asmr when says

    Hello! Someone in my Myspace group shared this website with us so I came to
    check it out. I’m definitely enjoying the information. I’m book-marking and
    will be tweeting this to my followers! Outstanding blog and great style and design.

  98. frolpwecerit says

    Well I sincerely enjoyed studying it. This tip offered by you is very effective for correct planning.

  99. on asmr says

    We stumbled over here different web address and thought I might as well check things out.
    I like what I see so now i’m following you. Look forward to exploring your web page again.

Leave A Reply

Your email address will not be published.